"БЕКІТІЛДІ"
Ақтөбе облысының Заң
консультанттар палатасының
жалпы жиналысының шешімімен
13 ақпан 2019 жылы
Палатаның жалпы жылдық жиналысында
қосымшалар еңгізілді
23 қаңтар 2026 жылы
ЗАҢ КОНСУЛЬТАНТТАРЫНЫҢ КӘСІБИ ӘДЕП
КОДЕКСІ
Ақтөбе облысының Заң консультанттары палатасы комерциялық емес ұйым, бірнеше адамның ынтасы бойынша, еркімен үйымдасып ортақ қызығушылық мақсатпен және міндетпен жетілдіру үшін құрылған, Палата жарғысында белгіленген, мемлекеттік кепілдіктерді іске асыру бойынша көмектесуге арналған және Қазақстан Республикасының Конституциясында бекітілген адам өз құқықығы мен бостандығын сотта қорғауға және білікті заңгерлік көмек алуға құқылы, халықаралық құқығының жалпы қабылданған нормаларына және заң мамандығының Ережесіне сүйене отырып осы заңгердің кәсіби әдеп Кодексі қабылданады.
1-Бөлім. Заңгердің ең басты кәсіби нормалары және негізі тәртібі
1. Осы Кодекс, Қазақстан Республикасының заңнамаларының нормаларын толықтыра отырып заң қызметін және Палатаның үйымдастыру сұрақтарын реттейтін, азаматтардың құқықтары, бостандықтары мен заңды тұлғалардың құқықтары мен мүдделерін қорғау және таныту үшін барлық заңгерлерге әдеп стандартының тәртібі, заңдылық пен тәуелсіздік, адамгершілік пен әдіпеттілік, құзыреттілігі және жауапкершілігі, құпиялық, адалдық пен сенімбілдірушілік ретінде ұстанымың белгілейді. Кодекстің ережелері түпкілікті болып табылмайды және Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына қайшы келетін әрекеттерді белгілейтін немесе жасауға рұқсат беретін деп түсіндірілмеуі керек.
2. Заң консультанты өзінің кәсіби қызметінде заң мен заңға қызмет ету, заңдылық пен заңдылықты қатаң сақтау қағидаттарын орнықтыруға және іс жүзінде жүзеге асыруға жәрдемдесетін өзінің миссиясын білуі керек. Кәсібінің беделін, абыройы мен абыройын, Палата беделін сақтау туралы қамқорлық – әрбір заңгердің моральдық борышы. Заң консультантының мінез-құлқы заң көмегін көрсету кезінде де, күнделікті өмірде де, жеке өмірде де заң талаптарына және адамгершілік қағидаттарына сай болуы керек. Заң кеңесшісі деген атқа кір келтіретін мінез-құлық Палатаға деген халықтың сеніміне нұқсан келтіреді. Білікті заң көмегін көрсету бойынша кәсіби міндетін тиісінше орындау үшін заң кеңесшісі өзінің білімі мен кәсіби шеберлігін барынша пайдалануға міндетті. Заң кеңесшісі сыпайы, әдепті, ілтипатты, шыншыл, ар-ожданды, принципті болуы керек. Заң консультанты кәсіби міндеттерін орындау кезінде қарым-қатынаста іскерлік этиканы және іскерлік киім үлгісін сақтауға міндетті.
3. Заң консультанты өз міндеттерін атқару кезінде белгіленген ережелерді, стандарттарды және этикалық нормаларды басшылыққа ала отырып, адал және ар-ождан әрекет етуі керек. Заңгер талаптарын басшылыққа ала отырып, өзiнiң кәсiптiк мiндеттерiн орындаудың құралдары, әдiстерi, тактикасы, мазмұны, нысандары, әдiстерi, реттiлiгi мен уақыты жөнiнде шешiм қабылдайды, үшінші тұлғалардың немесе ұйымдардың, соның ішінде Палатаның сыртқы ықпалына немесе қысымына жол бермей, кәсіби борыш қағидаттарына нұқсан келтірмей, тек өз білімі мен практикалық дағдыларына сүйенеді. Клиенттің немесе жауапкердің заңға қайшы келетін өтініштері мен талаптары заң консультантының орындауына қабылданбауға және тиісті жағдайларда заң көмегін көрсету туралы шартты бұзуға негіз болуға тиіс. Заң консультанты заң көмегін көрсету кезінде мүліктік және тараптардың материалдық мүдделеріне байланысты емес басқа да даулар бойынша да өз тәуелсіздігін сақтауға міндетті.
4. Кәсіби қызметті жүзеге асыру кезінде заң консультанты әрқашан заң мамандығы тек табыс көзі ғана емес, сонымен қатар білікті заң көмегін көрсетудің тиісті деңгейіндегі негізгі кепілдіктердің бірі екенін білуі керек. Заң консультанты білікті заң көмегін көрсетуі және қабылданған тапсырманы уақтылы және сапалы орындау үшін қажетті барлық мәліметтерді ескере отырып, істің барлық қыр-сырына терең бойлай отырып, өзіне сеніп тапсырылған тапсырманы кәсіби және адал орындауға міндетті. Заң көмегін көрсету кезінде заң консультанты клиентке заң көмегін көрсетудің ықтимал нәтижелері мен салдарын, оның ішінде қаржылық шығындардың сипаты мен көлемін түсіндіруге және мүмкіндігінше қысқа мерзімде және оның заңды мүдделерін барынша ескере отырып, оған білікті заң көмегін көрсетуге бар күш-жігерін салуға міндетті. аң консультанты білікті заң көмегін көрсету үшін қажетті заңнамалық актілер туралы қосымша ақпаратқа ие болу үшін үнемі кәсіби біліктілігінің жоғары деңгейін ұстап тұруға, білімін жетілдіруге міндетті.
5. Заң консультант пен клиент арасындағы қарым-қатынастың құпиялылығы адвокатқа сенім мен клиенттің иммунитетінің кепілі ретінде заң көмегіне жүгінген нақты тұлғаның мүддесі үшін қамтамасыз етілуге тиіс. Заң кеңесшісі сенімге нұқсан келтіруге бағытталған әрекеттерден аулақ болуы керек. аң көмегін көрсету кезінде клиенттің ар-намысын қорлайтын немесе қадір-қасиетін төмендететін, оның жеке өміріне қол сұғылмаушылыққа нұқсан келтіретін, оның жеке және отбасылық құпиясын, жеке салымдары мен жинақтарының құпиясын бұзатын әрекеттерге, хат алмасуға, телефон арқылы сөйлесуге, пошталық, телеграфтық және өзге де хабарларға тыйым салынады. Кәсіби құпияны сақтау мерзімі уақытпен шектелмейді және клиенттің келісімінсіз жария етілмейді. Заң консультанты заң көмегін көрсету кезінде де, оны аяқтағаннан кейін де кәсіби құпияны сақтауға міндетті. Заң консультанты клиенттен алынған ақпаратты жеке мақсатта пайдалануға құқығы жоқ. Кәсіби құпияны сақтау үшін адвокат кеңсе жұмысын клиенттің материалдары мен құжаттарынан бөлек жүргізуі керек.
6. Заң консультанты өзінің кәсіби қызметінде адалдық пен адалдықты көрсетуі керек; өзінің кәсіби немесе жеке мақсаттарына жету үшін алдауға, қорқытуға, бопсалауға, пара беруге, басқа адамдардың қиын материалдық немесе жеке жағдайларын пайдалануға, сондай-ақ басқа да заңсыз әдістерге бармауға. Заң консультанты істің нақты жағдайын клиенттен жасырмауға немесе оны істің мәні мен салдары туралы жаңылтпауға тиіс.
7. Заң консультанты клиенттің атынан үшінші тараптарға сыбайлас жемқорлыққа, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді қаржыландыруға және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қатысты қолданыстағы заңнаманы бұзу ретінде бағалануы мүмкін төлемдерді жасамауы тиіс. Заң консультанты КЖ/ТҚ/ЖҚҚТҚҚ туралы заңнама талаптарын сақтамауы тәртіптік шаралар қолдануға әкеп соғады.
Заңгер мамандығының абыройы заңгердің өзіне деген ерекше адамгершілік ұстанымы арқылы қамтамасыз етіледі, бұл ұстаным қоғамның оған деген тиісті көзқарасын айқындайды.
8. Кәсіби қызметте жасанды интеллектті (ЖИ) пайдалану кезінде заң консультанты мына талаптарды орындауы тиіс:
- жасанды интеллект технологияларын қолдану барысында кәсіби этика талаптарын сақтау;
- жасанды интеллектті пайдалану арқылы алынған ақпарат пен деректерді сыни тұрғыдан бағалау және тексеру;
- жеке бақылаусыз және кәсіби пайымдауды қолданбай, кәсіби шешімдерді автоматтандырылған түрде қабылдаудан аулақ болу;
- цифрлық және зияткерлік технологияларды пайдалану кезінде құпиялылық, тәуелсіздік және жауапкершілік қағидаттарының сақталуын қамтамасыз ету.
2-Бөлім. Заң консультантының сотпен, құқық қорғау және өзге де органдармен және лауазымды адамдармен қарым-қатынас этикасы
9. Заң консультанттары судьялармен, мемлекеттік және мемлекеттік емес, құқық қорғау органдарымен, бұқаралық ақпарат құралдарымен қарым-қатынастарында заңға сәйкес әрекет етуге, клиенттің құқықтары мен мүдделерін қорғау, Палатаның беделін көтеруге ұмтылу, беделін түсіруге жол бермеу, заңды бұзуға шақыру, өз құқықтары мен міндеттерін саналы түрде және орынды пайдалана отырып, ұстанымы тұрғысынан принципті болуы. Сот ісін жүргізуге қатысатын заң консультанты іс жүргізу құқығының нормаларын сақтауға міндетті. Заң консультанты сотқа және іске қатысушы тұлғаларға құрмет көрсетуге, клиентке қатысты заңның сақталуын бақылауға және оның құқықтары бұзылған жағдайда оларды жою туралы өтінішхат беруге міндетті.
Сот ісін болдырмау азаматтық істер бойынша заң консультанты көрсететін заң көмегінің құрамдас бөлігі болып табылады, сондықтан заң консультанты бітімгершілік келісімге кедергі келтіретін барлық нәрсені жоюға қамқорлық жасауы керек.
10. Дәлелді себептермен сот отырысына қатысу үшін белгіленген уақытқа келу мүмкін болмаған немесе оларды өткізу үшін басқа уақыт белгілеуді талап ету ниеті болған жағдайларда заң консультанты мүмкіндігінше бұл туралы сотқа алдын ала хабарлауға міндетті. Заң консультанты заң бұзушылықтарды, соттың, процесті жүргізетін басқа органдардың, процеске басқа да қатысушылардың өз клиентіне қатысты әдепсіз және менсінбеушілік қарым-қатынасын назардан тыс қалдырмауға және қолданыстағы заңнамада көзделген нысандар бойынша тиісті әрекеттерге жауап беруге міндетті. Сонымен қатар, процесті жүргізетін органның лауазымды тұлғаларының ар-намысы мен абыройына нұқсан келтіруге жол берілмейді.
11. Заң консультанты өз сөзінде айғақ ретінде қарастырылатын мәлімдемелер жасамауы керек.
3-Бөлім. Заң консультантының әріптестермен қарым-қатынас этикасы
12. Заң консультанттары бір-біріне құрметпен қарауға, өз оппонентінің кәсібилігі мен тәжірибесі туралы пікірлер мен сөздерден, әсіресе клиенттердің алдында, сондай-ақ үшінші тұлғаларға, ұжымда қалыпты моральдық-психологиялық ахуалды сақтауға, қажет болған жағдайда әріптестерге консультативтік көмек көрсетуге, жаңадан бастаған заңгерлердің жұмысына жіті көңіл бөлуге, оларға білімі мен тәжірибесімен көмектесуге. Заң консультанты өз клиенттерімен басқа адвокаттың жеке өміріне қатысты мән-жайларды, оның материалдық жағдайын, шығу тегін, азаматтығын және адвокатқа қатысты, бірақ тапсырманың мәніне қатысы жоқ басқа да мән-жайларды талқыламауға тиіс.
4-Бөлім. Заң консультантының кәсіби этика кодексін бұзудың құқықтық салдары
13. Заң консультантының осы Кодекстің талаптарын бұзуы Қазақстан Республикасының адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы заңнамасында көзделген тәртіптік шараларды қолдануға әкеп соғады. Заң консультантының құқық бұзушылық белгілерін формальды түрде қамтитын, бірақ мәні бойынша адвокаттың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтірмейтін, Палатаның беделін түсірмейтін және клиентке немесе Палатаға елеулі зиян келтірмейтін әрекеттері (әрекетсіздігі) үшін тәртіптік жазалар қолданылмайды. Тәртіптік жазаларды қолдану, оларды алып тастау және оларға шағымдану тәртібі Заң консультанттары палатасының жарғысында айқындалады. Тәртіптік іс жүргізу Палатаның тәртіптік комиссиясының құзыретіне жатады, ол адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы заңнамаға және осы Кодекске сәйкес олар бойынша қабылданған шешімнің уақтылы, жан-жақты, объективті, әділ қаралуын және орындалуын қамтамасыз етеді.
5-Бөлім. Қорытынды ережелер
14. Осы Кодекстің күші қолданыстағы заңнамамен реттелетін кәсіптік қызметтің барлық түрлеріне, сондай-ақ заң консультантының оның кәсіби міндеттеріне қайшы келуі немесе заңгер мамандығының беделіне нұқсан келтіруі мүмкін басқа да әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) қолданылады. сы Кодекстің күші Палата мүшелеріне олардың қызметіне қолданылуы мүмкін бөлігінде қолданылады. Атқарушы орган Палатаның барлық мүшелерін және басқа да қызметкерлерді осы Кодекспен таныстыруға, олардың кәсіби міндеттеріне сәйкес келетін бөлігінде оның ережелерін сақтауын қамтамасыз етуге міндетті.
Осы Кодекстің күші ол қолданысқа енгізілгенге дейін туындаған қатынастарға қолданылмайды.
Ақтөбе облысының
Заң консультанттары палатасы